Ngành F&B Việt Nam đang chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ, trở thành một trong những lĩnh vực hấp dẫn nhất cho khởi nghiệp. Theo thống kê từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cả nước hiện có khoảng 540.000 cửa hàng ăn uống, trong đó hơn 430.000 là quy mô nhỏ, 7.000 nhà hàng thức ăn nhanh và hơn 80.000 cơ sở đầu tư bài bản. Phân khúc trà sữa tăng trưởng 20%/năm, đạt quy mô 282 triệu USD, thu hút hàng loạt thương hiệu ngoại như Gong Cha, The Alley, Toco Toco hay The Coffee House. Các chuỗi nội địa như Golden Gate (dự kiến mở 88 cửa hàng năm 2018), Redsun (hơn 140 cửa hàng, mục tiêu 450 nhà hàng đến 2021) hay Phúc Long đang mở rộng nhanh chóng nhờ nhượng quyền và hiểu biết sâu về sở thích người tiêu dùng Việt.
Tuy nhiên, thị trường cũng đầy thách thức. Cạnh tranh khốc liệt, người tiêu dùng chóng chán và dễ bị ảnh hưởng bởi mạng xã hội khiến nhiều thương hiệu quốc tế phải rút lui. Việc duy trì chất lượng dịch vụ, kiểm soát chi phí vận hành và nghiên cứu hành vi khách hàng đòi hỏi nguồn lực lớn. Mở rộng quy mô thường gặp rủi ro về mặt bằng, nhân sự và mất sự khác biệt.1
Trong bối cảnh này, doanh nghiệp F&B đứng trước hai lựa chọn: nhượng quyền thương mại (franchising) hay kinh doanh độc lập. Theo chuyên gia tư vấn đầu tư Thanh Thảo, mỗi mô hình đều có ưu – nhược điểm riêng, phụ thuộc vào tính cách, nguồn lực và định hướng của nhà khởi nghiệp.
Nhượng quyền mang lại lợi thế rõ rệt: dễ xây dựng thương hiệu nhờ hệ thống sẵn có (như KFC, McDonald’s, Trung Nguyên, Phở 24), hạn chế sai lầm vận hành, nhận hỗ trợ quản lý chặt chẽ từ bên nhượng quyền, tiếp cận kế hoạch tài chính và chiết khấu lớn từ nguồn cung quy mô. Tuy nhiên, doanh nghiệp có thể trở thành “chuột bạch” thử nghiệm, đối mặt rủi ro chấm dứt hợp đồng từ phía nhượng quyền hoặc chủ mặt bằng, đồng thời không được tự do thanh lý tồn kho.0
Ngược lại, kinh doanh độc lập cho phép kiểm soát toàn diện quyết định kinh doanh, linh hoạt điều chỉnh menu và chiến lược theo thị hiếu địa phương. Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu cao hơn, độ nhận diện thương hiệu thấp, phải đối đầu trực tiếp với các chuỗi lớn và dễ rơi vào tình trạng vận hành không chuẩn hóa (không kiên định hoặc thay đổi liên tục). Quy mô càng lớn, rủi ro hệ thống càng cao, dễ phát sinh mâu thuẫn giữa các cổ đông.
Để thành công, nhà kinh doanh F&B cần cân nhắc kỹ: thấu hiểu khách hàng Việt (thích trải nghiệm mới nhưng đòi hỏi chất lượng ổn định), quy trình hóa vận hành và duy trì sự khác biệt bền vững. Lãnh đạo thông minh là người chọn mô hình phù hợp với năng lực thực tế – dù nhượng quyền để giảm rủi ro ban đầu hay độc lập để khẳng định bản sắc riêng.
Với đà tăng trưởng của ngành, việc lựa chọn đúng con đường không chỉ quyết định sự sống còn mà còn mở ra cơ hội chinh phục thị trường F&B đầy tiềm năng tại Việt Nam.
Theo Internet
