Lễ hội Việt – Nhật tại Thành phố Hồ Chí Minh là sự kiện giao lưu văn hóa thường niên quy mô lớn, do Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Ban Chấp hành Lễ hội Việt – Nhật tổ chức. Trong kỳ thứ 11 này, lĩnh vực văn hóa tập trung giới thiệu, phát triển và bảo tồn âm nhạc cung đình, đồng thời nhấn mạnh vai trò của nghệ thuật truyền thống trong việc thúc đẩy đối thoại văn hóa và củng cố tình hữu nghị giữa hai quốc gia.
Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh vinh dự phối hợp tổ chức và biểu diễn trong một số hoạt động chính, bao gồm:
- Lễ khai mạc Lễ hội Việt – Nhật: 9 giờ 30 phút sáng ngày 7/3/2026 tại Công viên 23/9, phường Bến Thành.
- Buổi giao lưu nhạc cụ truyền thống Việt – Nhật: 14 giờ ngày 9/3/2026 tại Phòng Hòa nhạc Lớn, Nhạc viện TP. HCM (112 Nguyễn Du, phường Bến Thành).
- Buổi hòa nhạc giao lưu Nhã nhạc Việt – Nhật: 20 giờ ngày 10/3/2026 tại Phòng Hòa nhạc, Nhạc viện TP. HCM (112 Nguyễn Du, phường Bến Thành).
Các sự kiện được phối hợp thực hiện bởi Nhạc viện TP. HCM, Hiệp hội Giao lưu Quốc tế Âm nhạc Nhật Bản, với sự hỗ trợ của Ban Chấp hành Japan Vietnam Festival. Chương trình quy tụ các nghệ sĩ thuộc Khoa Âm nhạc Truyền thống – Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh và đoàn nghệ sĩ Gagaku Nhật Bản, mang đến cho khán giả những tác phẩm âm nhạc cung đình tiêu biểu của hai dân tộc một cách trọn vẹn. Đây cũng là cơ hội mở ra không gian giao lưu học thuật dành cho những người quan tâm đến nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Các tác phẩm tiêu biểu được biểu diễn:
- Ichikotsucho netori – Nhóm Gagaku
- Konju – Nhóm Gagaku
- Karyobin – Nhóm Gagaku
- Thập thủ liên huờn – Nhóm nhạc Khoa Âm nhạc Truyền thống – Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh
- Phụng Vũ – Nhóm nhạc Khoa Âm nhạc Truyền thống – Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh
- Chosi – Nhóm Gagaku
- All birds in Osaka (Tác giả: MORITA Yasunoshin) – Nhóm Gagaku
- Bato – Nhóm Gagaku & Nhóm nhạc Khoa Âm nhạc Truyền thống – Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh
- Ryoo – Nhóm Gagaku & nghệ sĩ múa
Giới thiệu về Gagaku – Âm nhạc cung đình Nhật Bản và đoàn nghệ sĩ tham gia
Gagaku, âm nhạc cung đình Nhật Bản, có lịch sử hơn một nghìn năm, là sự giao thoa giữa các loại hình âm nhạc và vũ đạo bản địa cổ xưa (như Kagura, Yamato-uta) với những yếu tố du nhập từ Trung Quốc từ khoảng thế kỷ V. Đến thế kỷ X, Gagaku được hoàn thiện về mặt nghệ thuật và nhận được sự bảo trợ, gìn giữ từ nhiều thế hệ Hoàng gia Nhật Bản đến nay.
Gagaku gồm ba hình thức chính: Kangen (nhạc khí), Bugaku (âm nhạc kết hợp vũ đạo) và Kayō (ca xướng, ngâm tụng). Loại hình này không chỉ giữ vị trí quan trọng trong lịch sử âm nhạc Nhật Bản mà còn mang giá trị phổ quát. Hiện nay, Gagaku được trình diễn trong các quốc yến, nghi lễ trọng đại tại Hoàng cung, cũng như trong nhiều chương trình hòa nhạc nhằm giới thiệu đến công chúng trong và ngoài nước. Qua các hoạt động biểu diễn và giao lưu quốc tế, Gagaku tiếp tục góp phần thúc đẩy đối thoại văn hóa và kết nối các nền nghệ thuật truyền thống toàn cầu.
Năm 1955, Gagaku do các nghệ sĩ Hoàng gia biểu diễn được công nhận là “Di sản văn hóa phi vật thể” của Nhật Bản, với các nghệ sĩ được vinh danh là “Báu vật nhân văn sống”. Đến năm 2009, UNESCO ghi danh Gagaku vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, khẳng định giá trị lịch sử, nghệ thuật và sức sống bền vững của loại hình này.
Các nghệ sĩ Nhật Bản tham gia chương trình giao lưu Nhã nhạc Việt – Nhật gồm: Adachi Keika, Izaki Yoshiyuki, Kashiwagi Osamu, Kunimoto Yoshie, Kiyota Yumiko, Saotome Ai, Shimeno Moriyuki, Suzuki Eri, Nakamura Hanako, Miura Remi, Yada Hiroko.
Giới thiệu về Nhã nhạc Việt Nam và các nghệ sĩ thuộc Khoa Âm nhạc Truyền thống – Nhạc viện TP. HCM
Nhã nhạc cung đình Việt Nam là loại hình nghệ thuật xuất hiện thời phong kiến, được trình diễn trong các nghi lễ hoàng gia như Đại triều, Thường triều, Tế giao, Tế miếu… Với lời ca tao nhã và điệu thức dân tộc đặc trưng, Nhã nhạc không chỉ tạo không khí trang trọng cho nghi lễ cung đình mà còn là biểu tượng của vương quyền, sự ổn định và hưng thịnh của triều đại.
Nhã nhạc Việt Nam được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể và truyền khẩu nhân loại vào ngày 7/11/2003. Dù khác biệt về ngôn ngữ âm nhạc và hình thức biểu diễn, cả Nhã nhạc Việt Nam và Gagaku Nhật Bản đều chia sẻ các giá trị chung: tính trang nghiêm, quy phạm chặt chẽ và mối liên hệ mật thiết với nghi lễ quốc gia.
Chương trình giao lưu ngày 10/3/2026 tập trung giới thiệu Nhã nhạc cung đình thời Nguyễn (1802-1945), khi triều đình vua Gia Long sử dụng thể loại âm nhạc bác học này để “di dưỡng tinh thần” trong giai đoạn mới lập nghiệp ở phương Nam. Từ đó, Nhã nhạc gắn liền với cung đình Huế, phát triển theo mô thức quy phạm, hệ thống bài bản với hàng trăm nhạc chương, tạo tiền đề quan trọng cho sự phát triển qua các đời vua sau.
Các nghệ sĩ tham gia biểu diễn thuộc Khoa Âm nhạc Truyền thống – Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh gồm: NSƯT. Nguyễn Thị Hải Phượng, Trần Thiên Lâm, Phan Thị Huyền Trang, Nguyễn Hồng Mỹ Linh, Dương Văn Lạc, Nguyễn Văn Vui, Vũ Ngọc Long, Nghiêm Thị Thu.
